|
Od dłuższego już czasu Oddział Ochrony
Zabytków Urzędu Miasta Krakowa przygotowuje
starannie opracowane zeszyty z cyklu ''Atlas
Twierdzy Kraków''.
Celem tego wydawnictwa jest popularyzacja
wiedzy o niezwykle ciekawym obiekcie jakim
była przez lata Twierdza Kraków, a także
- co podkreślają autorzy - przełamanie ciągle
funkcjonujących stereotypów o niewielkiej
wartości materialnej i zabytkowej pozostałych
po niej budowli.
W Radzie Naukowej Atlasu zasiadają wybitni
znawcy zagadnienia - niegdyś prof. Janusz
Bogdanowski, a obecnie dr Zbigniew Beiersdorf,
Jan Janczykowski oraz dr Krzysztof Wielgus.
Wśród autorów są wieloletni badacze tematyki
Twierdzy, mający na swoim koncie liczne
publikacje jej poświęcone (także na łamach
''Dziennika Polskiego''), skupieni w Krakowskim
Oddziale Towarzystwa Przyjaciół Fortyfikacji
- wśród nich wspomniani już dr Krzysztof
Wielgus, Jan Janczykowski oraz Waldemar
Brzoskwinia.
Najnowszy numer atlasu poświęcony został
Fortowi 52 Borek, jednemu z najbardziej
niezwykłych zabytków XIX - wiecznej architektury
obronnej w Krakowie i w Polsce.
Jego niezwykłość wynika z niespotykanego
zestawienia elementów, układu i struktury,
znanych z innych dzieł obronnych, lecz niewystępujących
nigdy równocześnie w takich jak tu proporcjach.
Z drugiej zaś strony Fort 52 jest jednym
z bardziej zagrożonych krakowskich fortów,
podlegającym silnej presji urbanizacyjnej
i mocno niszczejącym na skutek czynników
naturalnych, wandalizmu i kradzieży.
W dodatku wokół obiektu zaczyna ogniskować
się intensywna działalność miastotwórcza,
która prędzej czy póżniej wymusi pojawienie
się Fortu w planach zagospodarowania miasta,
dzielnicy lub nowego osiedla.
Dzieło powstało jako element zewnętrznego
pierścienia fortów krakowskich w latach
1878 - 1886.
Przypuszcza się, że jego projektantem mógł
być zbrojmistrz polowy Daniel Salis - Soglio.
Fort nie wziął bezpośredniego udziału w
działaniach I wojny światowej.
W okresie międzywojennym wykorzystywany
był przez wojsko.
Podczas okupacji służył jako filia obozu
jenieckiego w Kobierzynie.
26 grudnia 1944 r. na jego przedpolu wylądował
awaryjnie bombowiec Sił Powietrznych Armii
Stanów Zjednoczonych B - 17 Latająca Forteca.
Maszyna należała do 15. Armii Powietrznej
USA.
Uszkodzono ją podczas nalotu prowadzonego
z baz włoskich na zakłady chemiczne w Blachowni
Śląskiej.
Załoga samolotu dostała się do niewoli.
Po wojnie nietypowy Fort wykorzystywany
był jako obiekt produkcyjny, baza transportowa
oraz magazyn spółdzielni budowlanej.
Tekst: (PS)
Krzysztof Wielgus, ''Fort 52 Borek, Atlas
Twierdzy Kraków'', Seria I, T. 18
Kraków 2004
Żródło: "Dziennik Polski" 22 pażdziernika
2005 r.
|
