| |
|
|
Fort 31 św. Benedykt powstał w latach 1853
- 1856.
Jest jedynym zachowanym spośród trzech murowanych
dzieł obronnych przyczółka podgórskiego Twierdzy
Kraków.
Lokalizacja Fortu na skraju Krzemionek, na
wzgórzu Lasoty, podyktowana była koniecznością
obrony Traktu Lwowskiego oraz przedpola łączącego
Podgórze z Krakowem.
Nazwa Fortu pochodzi od pobliskiego kościółka
św. Benedykta.
Fort zaprojektował krakowski architekt Feliks
Księżarski (autor m. in. Fortu 2 Kościuszko).
Obiekt reprezentuje typ XIX - wiecznej baszty
artyleryjskiej, spotykany w innych twierdzach
(Ulm, Werona, Linz, Modlin, Zamość, Kożle,
Pula i inne).
Jest to jeden z unikatów architektury fortecznej
w skali europejskiej.
Wieże takie budowano tylko na wzgórzach -
miały być z jednej strony działobitnią, przeciwko
zbliżającemu się z daleka wrogowi, z drugiej
- bronić samego wzniesienia.
Przy końcu budowy Fortu w 1861 roku, osłonięto
go wałem o wysokości ok. 4 m ze stanowiskami
artyleryjskimi i schronem amunicyjnym.
Po zsunięciu do środka obiektu, jedynego w
swoim rodzaju i jednego z niewielu w Polsce,
zwodzonego mostu na rolkach, Fort stawał się
niedostępny.
Wraz z rozbudową III pierścienia Twierdzy
Kraków ok. 1895 roku, cały zespół przyczółka
podgórskiego (Fort 31 św. Benedykt, Fort 32
Krzemionki oraz łączące je ziemne obwarowania
bastionowe) stracił swą dotychczasową wartość
bojową.
Wtedy też dokonano przekształceń Fortu m.
in. wprowadzając na parterze kilka dużych
okien w miejscu dawnych strzelnic.
Fort nie wziął udziału w działaniach wojennych,
do wybuchu I wojny światowej Austriacy wykorzystywali
go jako koszary.
Dalsze losy w skrócie:
W czasie II wojny światowej Niemcy więzili
w nim jeńców francuskich.
Około 1944 roku Niemcy wbudowali w bastiony
stanowiska artylerii przeciwlotniczej, wzięły
one udział m. in. w zestrzeleniu Liberatora
por. Wrighta, który rozbił się na Zabłociu
w nocy 16 - 17 sierpnia 1944, zachowały się
częściowo betonowe trzony tych stanowisk.
Fort był wielokrotnie przebudowywany m. in.
w latach 1893 - 1905, po roku 1918, i 1945.
W latach 1918 - 1984 adaptowany był na cele
mieszkalne.
W roku 1981 zaczęto porządkowanie Fortu, przez
wiele lat trwały prace koncepcyjne i projektowe,
przeprowadzono badania archeologiczne w samym
obiekcie jak i wokół niego, odsłonięto pozostałości
studni oraz zespół filtrów do oczyszczania
wody pitnej.
W roku 1991 rozpoczęto remont Fortu, rozpostarto
na ostatniej kondygnacji dach, imitację XIX
- wiecznego dachu drewnianego - stosowanego
w czasie pokoju, przystąpiono do rekonstruowania
formy ziemnej, podłączono wodę i kanalizację.
Masz inne informacje? - to proszę o kontakt.
Zespół dzieł obronnych:
1. Bastion VII - 1863 - 1865; tworzył narożnik
wału Twierdzy; północnym skrzydłem narożnika
biegną tory kolejowe, wschodnie skręcało na
południe wzdłuż ul. Św. Kingi; u jej styku
z ul. Wielicką stała Brama Lwowska.
2. Bastion VIII - Powstał w XVIII wieku, ok.
1809 roku przekształcony; a w latach 1863
- 1865 zmodernizowany; stanowi element umocnień
Krzemionek; wykorzystuje znakomite położenie
na wysokim wapiennym grzbiecie, obok Traktu
Lwowskiego, u podnórza Fortu 31 św. Benedykt;
prawie w pełni zachowany, posiada wykutą w
wapiennej skale fosę.
3. Bastion IX - 1863 - 1865, ziemny; zniszczony
ok. 1940 i 1955 roku przy budowie bloków przy
ul. Radosnej i stadionu ''Korony''.
4. Bastion X - 1863 - 1865, ziemny; wzniesiony
w 1858 roku; pozostała jedynie część obwałowań
od południowej i wschodniej strony budynku
Telewizji Kraków wraz z fragmentem wału i
grodzą z początku XX w.
Krąg Twierdzy Kraków:
Więcej zdjęć
|
|
|
|
|
|
