| |
|
|
Fort 44 Tonie powstał w 1879 r. jako szaniec
ziemny, a następnie w latach 1883 - 1885 został
przebudowany na fort artyleryjski.
Strzegł on północno - zachodniego narożnika
zewnętrznego pierścienia Twierdzy Kraków oraz
Traktu Olkuskiego, należał do IV sektora obronnego.
(Głównym elementem fortu artyleryjskiego był
wał ziemny z odkrytymi stanowiskami dział
pomiędzy poprzecznicami, poprzedzony suchą
fosą z kaponierami i murem Carnota; od tyłu
założenia mieściły się bomboodporne koszary
szyjowe; na koszarach znajdował się niski
wał ziemny obrony zapola, wyłącznie dla piechoty;
piechota miała również swoje stanowiska na
wale głównym, w niewielkich przerwach pomiędzy
bateriami; posiadał również działa małych
kalibrów do obrony bliskiej)
Główną siłę ognia Fortu Tonie tworzyły dalekosiężne
armaty kalibru 12 oraz 15 cm do obrony dalekiej.
Budowle Fortu odlane były z betonu fortecznego
i kryte grubymi płaszczami ziemnymi.
W czasie kolejnej modernizacji Twierdzy Kraków
Fort 44 Tonie został kompleksowo przebudowany
w latach 1902 - 1908; otrzymał wzmocnienia
strukturalne, nowe, kazamatowe budowle oraz
zmieniono profil wału, w fosie zlikwidowano
mur Carnota, a kaponiery zostały nieznacznie
zmodernizowane.
Fort Tonie został przeprojektowany w dzieło
klasy dużego fortu pancernego, jednak z baterią
dział 15 cm na odkrytych stanowiskach, a nie
w wieżach.
Jego funkcje zdominowała obrona bliska, a
to dzięki zbudowaniu na skrzydłach dwóch bloków
kazamatowych, każdy z dwoma wysuwalno - obrotowymi
wieżami M.2 i wieżą obserwacyjną oraz czterodziałowego
tradytora z kopułą obserwacyjno - bojową broni
maszynowej na lewym skrzydle.
Na czołowym załamaniu wału, w jego linii,
ponad główną poterną do kaponiery podwójnej,
wzniesiono nowy schron pogotowia dla obsady
wału; swoje stanowiska ogniowe na wale zajmowali
oni dopiero w momencie zaprzestania ostrzału
Fortu i bezpośredniego ataku kolumn wojsk
oblegających.
Na stropodachu zachował się jeszcze jeden
istotny element schronu i całego Fortu: obserwacyjno
- bojowa kopuła pancerna broni maszynowej;
ta duża, ponad dwumetrowej szerokości kopuła
pozwalała obserwować przedpole poprzez urządzenia
optyczne, w razie potrzeby można je było zastąpić
dwoma ciężkimi karabinami maszynowymi.
Kopułę tę w latach 40. próbowano odstrzelić,
dlatego zrujnowana jest jej betonowa podstawa,
a sama kopuła spoczywa na wale.
W czasie modernizacji zmodyfikowano również
obronę bezpośrednią frontu szyjowego; w starą
kazamatę, za współną tarczą pancerną, wstawiono
duże 6 cm armaty M.98 na łożu dostosowanym
do pancernych strzelnic minimalnych.
Po tym wzmocnieniu główne bloki schronowe
zasadniczo zwiększyły swoją odporność, Fort
zachował jednak pierwotną skalę, narys i kaponiery
fortu artyleryjskiego, z tych względów można
go określić typologicznie jako fort opancerzony.
Największą atrakcją Fortu Tonie są wspomniane
wcześniej wieże wysuwalno - obrotowe typu
Senkpanzer M.2 (w prawoskrzydłowym bloku prawie
kompletne; w lewoskrzydłowym: jedna bez korpusu,
druga zaś bez stropu pancernego).
(Właśnie ta klasa wież pancernych, wysuwalno
- obrotowych, należy do szczytowych osiągnięć
techniki fortyfikacyjnej sprzed stu lat; podobne
wieże, zachowane w Verdun i Kopenhadze, traktowane
są jako cenna rzadkość, wiadomo o 10 takich
wieżach wyprodukowanych w Austrii: 4 zastosowano
w Forcie 44 Tonie, 6 w przemyskich fortach
Duńkowiczki i Łysiczka, w Polsce, resztki
takich wież, znajdują się w Przemyślu i porosyjskim
Osowcu)
Dalsze losy w skrócie:
Przez wiele lat użytkowany był przez
wojsko, mieścił magazyny amunicji i materiałów
wybuchowych.
Masz inne informacje? - to proszę o kontakt.
Krąg Twierdzy Kraków:
Więcej zdjęć
|
|
|
|
|
|
