| |
|
|
Fort 47 Łysa Góra powstał w latach 1872 -
1885.
Na ozdobnym portalu bramy wjazdowej do Fortu
widnieje data: 1885 ale sam projekt i budowa
Fortu wiążą się z okresem o kilka lat wcześniejszym.
Twierdza Kraków ulegała w latach 1856 - 1866
bardzo intensywnej rozbudowie w oparciu o
projekty opracowane pod nadzorem gen. Augusta
Cabogi.
Wcześniej był tu szaniec, rozbudowany w latach
1872 - 1878 do fortu półstałego i następnie
przebudowany jako fort artyleryjski przed
rokiem 1886.
Jest to jeden z największych artyleryjskich
fortów w Twierdzy Kraków; posiadał sześć baterii
dział, jednowałowy.
Położony na wschodniej części grzbietu wzgórz
ograniczających od zachodu dolinę Sudołu Dominikańskiego
i Dłubni; bardzo rozległy widok na przedpole,
od newralgicznej dla Twierdzy Kraków strony
północno - wschodniej, stanowił główny atut
jego położenia.
V sektor obronny, fortyfikujący miasto od
północy, zgromadził największe forty w Twierdzy
Kraków.
Góra Węgrzecka leży w odległości ok. 3 km
od dawnej granicy rosyjskiej, przy głównym
trakcie na Warszawę; był to kierunek największego
zagrożenia, jedna z najbardziej prawdopodobnych
osi natarcia na Twierdzę, stąd zbudowane tu
forty i umocnienia należą do najpotężniejszych
w całej Twierdzy Kraków.
Charakterystycznym elementem Fortu są obronne
koszary szyjowe; blok niskich koszar szyjowych,
jest dwukrotnie załamany w formie półbastionów
flankujących centralnie położoną bramę.
Dodatkowo plac broni osłaniany był ziemną
bastionetką; jej ściany tworzone były przez
przedstok, a wjazd mieścił się w czole.
Wspomniane załamanie koszar szyjowych występuje
w starszych fortach artyleryjskich Twierdzy
Kraków: Fort 51 Rajsko, Fort 49 Krzesławice;
póżniej zrealizowane (lata 1884 - 1886) forty
artyleryjskie posiadają koszary szyjowe proste:
Fort 45 Zielonki, Fort 52 Borek.
Fort posiada typowe elementy fortu artyleryjskiego,
a jedyne co go wyróżnia, to jest jego wielkość
i rozległość.
Nieopodal Fortu 47 Łysa Góra zbudowano jeszcze
jeden potężny fort pancerny, Fort 47a Węgrzce;
oba forty łączy zakryta droga rokadowa, w
latach 1902 - 1910 usypano nad nią wał ziemny.
W skład grupy węgrzeckiej wchodzi zatem Fort
47 Łysa Góra - świadectwo okresu fortów ześrodkowanych
(1870 - 1886), pancerny Fort 47a Węgrzce -
zabytek epoki pancerza, bateria sprzężona
- dając w sumie przykład systemu fortowego
grupowego, oraz ostróg forteczny wpasowany
w wał baterii, który swym kształtem, małymi
wymiarami i silnym uzbrojeniem jest prekursorem
fortyfikacji rozproszonej okresu międzywojennego
(1918 - 1939).
Dalsze losy w skrócie:
W 1914 roku czyszcząc przedpole przed Fortem,
dla poszerzenia pola ostrzału artyleryjskiego,
zniszczono wieś Węgrzce; wtedy rozebrano także
dom, który pod koniec życia, jesienią 1906
r. zakupił Stanisław Wyspiański i w którym,
wraz z żoną Teofilą, zamieszkał; stąd w 1907
roku przewieziono go do szpitala w Krakowie,
gdzie zmarł; w 1974 roku na miejscu domu Wyspiańskiego
położono pamiątkowy kamień.
Masz inne informacje? - to proszę o kontakt.
Zespół dzieł obronnych:
W środku, pomiędzy Fortem 47 Łysa Góra i Fortem
47a Węgrzce, wpasowana w wał ziemny, usytuowana
była dodatkowa bateria dział, której betonowe
schrony zachowały się do dziś.
W miejscu, gdzie Trakt Warszawski kluczył
pomiędzy obu fortami, na wschód od obecnego
wiaduktu drogowego, w osi łuku starego Traktu,
znajduje się bardzo dobrze zachowany ostróg
forteczny; podstawowym jego celem było ryglowanie
ogniem czołowym Traktu Warszawskiego; służyły
do tego lekkie działka szybkostrzelne (kal.
ok. 37 mm) lub ciężkie karabiny maszynowe;
ostróg posiada dwie izby, dwie strzelnice
do ognia czołowego osłonięte płytami pancernymi
oraz jedną, boczną, dla broni ręcznej.
Krąg Twierdzy Kraków:
Więcej zdjęć
|
|
|
|
|
|
