| |
|
|
Fort 47a Węgrzce powstał w latach 1892 - 1896.
Wcześniej znajdował się tu fort półstały (drewniano
- ziemny) z roku 1887.
Reprezentuje on typ fortu pancernego obrony
dalekiej i bliskiej; koncepcję nowej klasy
fortów opracował płk inż. Maurycy von Brunner
(ojciec).
Leży w V sektorze obronnym, zabezpieczającym
północną stronę Twierdzy Kraków ze względu
na bliskość granicy z zaborem rosyjskim (ok.
3 km), jak i Trakt Warszawski, jedną z głównych
osi spodziewanego natarcia na Twierdzę.
Położenie na grzbiecie linii wzgórz dominujących
nad okolicą, opadających nieco w kierunku
północnym, zapewniało bardzo rozległe pole
obserwacji i obstrzału.
Dojazd do Fortu prowadził od strony południowej,
od strony miasta.
Na poziom fosy przed koszarami sprowadzała
pochylnia w przeciwstoku.
Całość funkcji ukrycia i funkcji bojowych
obrony bliskiej i dalekiej skupiona była w
koszarach szyjowych.
Potężny, piętrowy blok koszar szyjowych wraz
z nie mniej ogromną kaponierą wewnętrzną dominuje
nad otoczeniem.
Okna koszar osłonięte są stalowymi skrzydłami
okiennic z przeziernikami.
Na stropodachu koszar usytuowany był wał ogniowy,
panujący nad serpentynami Traktu Warszawskiego
i przyległym rejonem.
Wał ten tworzyło szereg obrotowych wież pancernych:
cztery dla ciężkich, 15 cm możdzierzy M.80;
dwie dla 15 cm haubic M.94 oraz dwie dla 8
cm przeciwszturmowych armat M.94.
Wspomnieć należy, że w tym okresie działami
tego kalibru dysponowały jedynie największe
okręty wojenne - krążowniki i pancerniki.
Ciąg wież pancernych uzupełniały cztery nieco
mniejsze, obserwacyjne.
Cała dwunastka wież, chociaż obecnie bezbronna,
bez dział, pokryta warstwą smoły, widoczna
jest na stropodachu Fortu.
Z tyłu, za ciągiem wież, występuje betonowe,
kilkuschodowe przedpiersie, za którym znajdowały
się stanowiska piechoty; to tzw. galeria strzelecka.
W zachodnim skrzydle elewacji Fortu znajduje
się dostawiony asymetrycznie betonowy blok,
łączący funkcje tradytora i kojca szyjowego;
różnej wielkości otwory strzelnicze kaponiery
przystosowano do użycia broni ręcznej, maszynowej,
a także do wyrzucania granatów ręcznych.
Zachodnie międzypole Fortu, dolinę Bibiczanki,
zabezpieczała, jeszcze jedna broń, ogień z
dwóch 8 cm szybkostrzelnych dział M.94 umieszczonych
w kazamatach ze strzelnicami minimalnymi na
piętrze bloku tradytora.
Elewacja koszar szyjowych na skrzydłach przechodzi
w kamienne mury oporowe stoku masywu Fortu.
Otwory strzelnicze z galerii piechoty wychodzą
na zapole Fortu, wzdłuż całej elewacji koszar
szyjowych.
Omurowanie z bloków kamiennych mają również
barkowe odcinki przeciwstoku fosy.
Fort nie posiadał ani czołowego wału piechoty,
ani osobnego schronu pogotowia, stąd układ
komunikacji ogranicza się do podziemnej poterny,
ciągnącej się z parteru koszar pod otaczającą
Fort fosę do galerii przeciwstoku; rozgałęzia
się ona na dwie strony, podziemną galerię
prowadząc do narożnych kaponier rewersowych,
odtylnych, ukrytych za zewnętrznym murem czoła
fosy.
Mieszczący owe grożne kaponiery przeciwstok
fosy stanowi pionową, jednolicie betonową
ścianę.
W dostępnym z zewnątrz kojcu podwójnym widać
kwadratowe otwory strzelnic dział przeciwszturmowych,
umieszczonych w płytach pancernych oraz okrągłe
otwory, gdzie umieszczone były reflektory
oświetlające fosę nocą.
Dno fosy i stok Fortu wypełniały zasieki z
drutu kolczastego.
Wsparta o tak potężną budowlę obronną 300
- osobowa załoga Fortu mogła z powodzeniem
blokować Trakt Warszawski, tym bardziej, że
wspierał ją odległy o 300 metrów na wschód
silny Fort 47 Łysa Góra oraz wypełniające
międzypole, polowe baterie ciężkich dział
i betonowy ostróg leżący w osi Traktu Warszawskiego.
Dalsze losy w skrócie:
Uzbrojenie i większość osprzętu bojowego i
wyposażenia technicznego zdemontowano już
w 1920 roku.
W czasie zdobywania Krakowa przez wojska radzieckie
w styczniu 1945 r. Fort stanowił główne miejsce
obrony niemieckiej od północy; żołnierze niemieccy
bronili się w nim przez 3 dni; skapitulowali
dopiero po ostrzale Fortu przez radziecki
czołg, który strzelał od południa, z Trzeciej
Góry; stąd powstały odpryski materiału na
blokach kamiennych muru oporowego i pęknięcia
w murze galerii strzeleckiej.
Fort 47a Węgrzce, jako jedyny z dużych fortów
pancernych w dawnej Galicji, zachował komplet
elementów pancernych, zarówno bojowych (artyleryjskie
i obserwacyjne wieże pancerne, nisze pancerne
dział w tradytorze i kojcach, tarcze strzelnic
karabinowych i zamknięcia strzelnic), jak
i ochronnych (furta pancerna w koszarach,
stalowe okiennice koszar, zamknięcia otworów
reflektorów w kojcach); brak części furt wybieżni
z III kondygnacji na stropodach.
Masz inne informacje? - to proszę o kontakt.
Forum dyskusyjne: Fort
47a Węgrzce
Krąg Twierdzy Kraków:
Więcej zdjęć
|
|
|
|
|
|
