| |
|
|
Fort 50 1/2 O Barycz powstał w latach
1897 - 1899.
(Do obrony południowo - wschodniego narożnika
Twierdzy Kraków, na zakończniu grzbietu ciągnącego
się od Rajska, stąd już stromo spadającego
na południe i na wschód w dolinę rzeczki Malinówki,
pod wspólnym numerem 50 1/2 na styku południowego
i wschodniego frontu Twierdzy Kraków wybudowano
grupę dwóch mocno zróżnicowanych obiektów:
Fort 50 1/2 O - Wschód - Barycz, oraz leżący w odległości około 200
m Fort 50 1/2 W - Zachód - Kosocice)
Projektantem Fortu 50 1/2 O Barycz był Emil Gołogórski;
on też prawdopodobnie projektował cały zespół.
Ta opozycja skali założenia i siły ognia rysuje
się w interpretacji jako rozłożenie wzorca
na dwa modele, stosowane odpowiednio do potrzeb.
Fort 50 1/2 O Barycz: jest niedostępny
do zwiedzania; mieści się tutaj ośrodek szkoleniowy
Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie; całe szczęście,
że niemal wszystkie walory Fortu są widoczne
z zewnątrz, a ma ich sporo.
Fort ten stanowi uproszczoną wersję fortu
pancernego obrony bliskiej; zwrócony czołem
ku wschodowi, ma nieregularny trapezowy narys;
otoczony jest klasyczną suchą fosą, z omurowanym
przeciwstokiem, bronioną przez cztery 6 cm
armaty szybkostrzelne wz. 1898, umieszczone
za pancerzami w kazamatach dwóch kojców rewersowych,
zlokalizowanych w narożach fosy (północna
- podwójna, południowa - pojedyncza); łącząca
je galeria w przeciwstoku, obudowana cegłą
i kamieniem, zachowała się w bardzo dobrym
stanie (płyty pancerne, lawety karabinów w
strzelnicach), aczkolwiek przejście podziemne
pod fosą zalane jest wodą.
Leżący na ''wyspie nad fosą'' blok koszar
z kaponierą szyjową dżwigał na swym stropie
cztery wieże pancerne z 8 cm armatami wz.
1894 oraz jedną wieżę obserwacyjną.
W dobrym stanie przetrwały opancerzenie bierne,
okiennice i drzwi pancerne.
Dawne przedpole Fortu w postaci spłaszczonego
stoku, przecięte jest dzisiaj w poprzek ul.
Żelazowskiego i zabudowane domkami.
Wysoki wał po północnej stronie bramy wjazdowej
kryje za sobą oddzielny budynek oryginalnego
tradytora - działobitni, przylegający obecnie
do budynku mieszkalnego.
(W latach 1892 - 1899 zakłady Skody produkowały
seryjnie wieże - lawety pancerne pod 8 cm
armaty M.94; zasadniczym celem wprowadzenia
artyleryjskich wież pancernych było osłonięcie
działa z obsługą przed skutkami nieprzyjacielskiego
ostrzału, wraz z zapewnieniem możliwości operacji
ogniem w sektorze kąta pełnego; celny pocisk
o energii niezdolnej do przebicia pancerza
mógł jednak uszkodzić wieżę czasowo np. na
wskutek wstrząsu lub trwale np. przy trafieniu
w strzelnicę)
(Oba kosocickie forty tworzą silny punkt obronny
w tej części pierścienia obronnego Twierdzy
Kraków; Traktu Lwowskiego i linii kolejowej
do Przemyśla broniły nie tylko Fort 50 Prokocim
i Fort 50a Lasówka, flankowała je równiez
doskonale grupa Fortów 50 1/2 O i W,
którą z kolei ubezpieczał Fort 51 Rajsko;
aby uderzyć po osi Traktu Lwowskiego na zamykające
dolinę Fort 50 i Fort 50a, należało zabezpieczyć
lewe skrzydło od południa, zdobywając forty
kosocickie; z kolei by uderzyć na nie skutecznie,
należało przynajmniej związać walką lub zniszczyć
Fort 51 Rajsko; o tym, że forty zlokalizowano
we właściwym miejscu, świadczy przebieg działań
wojennych: celem rosyjskiego natarcia w dniu
5 grudnia 1914 roku było bowiem przełamanie
południowo - wschodniego narożnika Twierdzy
Kraków, jaki tworzyły Forty Barycz i Kosocice oraz Fort
Rajsko; na te forty spadła nawała ognia artylerii
rosyjskiej; przejęły one na siebie ciężar
głównego uderzenia wojsk rosyjskich na Kraków;
z potyczki tej wróciły z tarczą)
Dalsze losy w skrócie:
Fort 50 1/2 O Barycz: w 1945 roku
zezłomowano wieże pancerne.
Masz inne informacje? - to proszę o kontakt.
Zespół dzieł obronnych:
Fort 50 1/2 O Barycz: w północnym
międzypolu widać przekopaną tzw. równię ogniową,
czyli płaszczyznę pozbawioną naturalnych zasłon
i martwych pól (obecnie już mocno zadrzewione),
wyznaczającą ściśle zakres ostrzału, trudną
do przebycia dla nieprzyjaciela; broniły się
tu dwie 8 cm armaty do strzelnic minimalnych
wz. 1894 lub 1898.
Na zapleczu fortów, w Piaskach Wielkich przy
skrzyżowaniu ulic Cechowej, Rżąckiej i Niebieskiej,
zachował się schron amunicyjny z kamiennymi
omurowaniami na skrzydłach.
Ciekawostki:
Fort 50 1/2 O Barycz: na jego zapleczu,
na północnym stoku wzgórza, znajdują się dwie
omurowane cegłą kawerny, częściowo zasypane ziemią
korytarze; (być może znajdował się
tu magazyn amunicji, gdyż po wojnie, jak wspominają
okoliczni mieszkańcy, dochodziło tu do śmiertelnych
wypadków spowodowanych zabawą pociskami; od
strony ul. Osterwy korytarze zakryte są betonową
płytą).
Krąg Twierdzy Kraków:
Więcej zdjęć
|
|
|
|
|
|
