| |
|
|
Fort Bielany powstał w latach 1908 - 1912.
Jako ostatni z fortów Twierdzy Kraków.
Nie zdążono nadać mu nawet numeru.
Jest to pełny, jedyny w Krakowie fort typu
rozproszonego: posiadały one dowolny, nieregularny
narys, ściśle dopasowany do topografii terenu;
rozproszenie stanowisk, schronów i innych
obiektów miało za zadanie utrudnienie niszczenia
ich przez coraz silniejszy ostrzał artyleryjski.
Przy budowie Fortu Bielany skorzystano już
z najnowszych doświadczeń sztuki obronnej
(oblężenie Portu Artura w 1905 roku).
Obiekty składające się na Fort Bielany tworzą
trzy lużno rozrzucone zespoły:
1. Koszary szyjowe - Przy serpentynie drogi
bielańskiej (dawnej drogi fortecznej, którą
Fort ryglował); jest to duży, parterowy budynek
z cegieł kryty grubą warstwą betonu na stropach,
z niesymetrycznie usytuowaną kaponierą szyjową
i zachowanymi elementami pancernymi: drzwiami,
okiennicami.
2. Schron główny z wałem piechoty na szczycie
wzgórza oraz tradytorem z kopułą pancerną,
powiązany z tym schronem system okopów i przejść
podziemnych - Ryglował drugą drogę biegnącą
u stóp wzgórza; dobrze zachowany.
3. Zespół baterii ciężkich dział - Już nie
istniejących; jedna znajdowała się powyżej
koszar szyjowych, ponad ul. Zakręt, druga
znajdowała się poniżej, nieopodal rozwidlenia
dróg.
Oprócz tego zespołu baterii na samym wzgórzu
(teraz zabudowanym) w rejonie ulic Sępiej
i Orlej, ukryte były tzw. milczące baterie,
będące w odwodzie; miały one otworzyć niespodziewanie
ogień dopiero wtedy, gdyby wróg zaczął się
niebezpiecznie zbliżać do Fortu.
Na samym czole schronu głównego okrytego ziemią
i otoczonego suchą fosą, zachowała się obserwacyjna
kopuła pancerna; czuwał tu obserwator artyleryjski;
korygował ogień forteczny; w razie konieczności
można było stąd prowadzić ogień z broni ręcznej
jak i maszynowej.
Najprawdopodobniej już po roku 1914, w skalnej
ścianie nad ul. Mirowską wykuto kawernę; do
której prowadzi omurowany cegłą otwór wejściowy;
liczy ona ok. 150 kroków długości i po dwóch
zakrętach wyprowadza na zaplecze Fortu, gdzie
były położone baterie ciężkich dział; częściowo
zasypane drugie wejście do kawerny, znajduje
się tuż za domem mieszkalnym.
Okop przed Fortem łączy się z dalszym odcinkiem
prowadzącym do cypla wzgórza gdzie znajduje
się pancerny tradytor.
Zakryty częściowo chodnikiem - poterną, łączy
się też ze schronem głównym.
Tradytor ten jest jednym z najoryginalniejszych
elementów Fortu Bielany.
Wyposażenie tardytora stanowiły dwa karabiny
maszynowe Schwarzlose wz. 1907; jedne z najnowocześniejszych
w armii austro - węgierskiej.
Z ruin tradytora rozpościera się rozległy
i daleki widok na dolinę Wisły aż po Piekary
i Tyniec.
Na stoku Lasku Wolskiego, pod klasztorem,
nad Fortem Bielany czuwała potężna bateria
artyleryjska FB 35 Srebrna Góra.
Dalsze losy w skrócie:
W 1965 roku nieznani sprawcy odcięli staliwną
kopułę wieży pancernej tradytora; widać tylko
resztki pozostałe po cięciu palnikami świadczące
o jej potędze.
Masz inne informacje? - to proszę o kontakt.
Zespół dzieł obronnych:
Bateria FB 35 Srebrna Góra - Powstała w czasie
budowy grupy warownej (FB 35 Srebrna Góra,
szaniec piechoty IS III - 1 Gumańczy Dół, bateria
forteczna FB 36 Ostra Góra, bateria artyleryjska
FB 37 Sowiniec, szaniec piechoty IS III -
2, baterie FB 40 i szaniec piechoty IS III
- 3 oraz drogi forteczne i rokadowe) Lasku
Wolskiego, prowadzonej w latach 1878 - 84
przez gen. Salis - Soglio.
Miejsce gdzie znajduje się ta bateria, miało
wybitne walory obronne, obecnie przesłania
je las.
To jedna z najpotężniejszych baterii Lasku
Wolskiego.
Jej uzbrojenie stanowiły 24 cm ciężkie możdzierze
wz. 1898; dzięki ponad 20 - kilometrowemu
zasięgowi, mogły razić wroga wokół całego
Krakowa; o ich sile przekonali się Rosjanie
w dniach 5 - 6 grudnia 1914 roku, w czasie
natarcia na wschodnie rubieże Twierdzy; ponad
100 kg pociski przelatywały wówczas nad całym
Krakowem.
Mająca taką siłę ognia bateria była jednostką
samodzielną, podlegała bezpośrednio dowództwu
Twierdzy.
Zachowała się w dobrym stanie (ale bez murowanych
schronów i innych elementów): na skalnym tarasie
wały ziemne szańca; z trzech stron, od zachodu
(od czoła) oraz od północy i południa (od
strony barków), nasypy przedpiersia opadają
stromymi stokami w dół wzgórza; poprzecznice
dzielą całą powierzchnię tarasu baterii na
mniejsze części - działobitnie.
Wysoki wał po północnej stronie baterii, to
narożny bastion flankujący jej prawe skrzydło,
od strony szyi bateria nie była broniona;
nie posiadała więc wału i fosy.
Krąg Twierdzy Kraków:
Więcej zdjęć
|
|
|
|
|
|
